Kırşehir Belediyesi - Resim Başlığı Buraya Gelecek
05.21.13 11:18

CACABEY MEDRESESİ

Bir mimari harikası olan Cacabey medresesi h. 671 /m. 1272 yılında Anadolu selçuklu Sultanı Kılıç Arslan oğlu II. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde Kırşehir Valisi Nureddin Cibril Bin Cacabey tarafından yaptırılmıştır. Yapı gök bilim medresesi olarak kullanılmıştır.

Anadolu Selçuklu dönemi medreseleri kapalı avlulu kareye yakın dikdörtgen planlı iki eyvandan oluşan biçimde yapılmıştır.

Medresenin kuzey cephesinde girişi sağlayan ve Selçuklu dönemi özelliklerin en güzel örneklerinden biri olan taç kapı bulunmaktadır. Taç kapı cepheden taşkın anıtsal bir biçimde yapılmıştır. Renkli taş işçiliği ile süslenmiştir. Mukarnas kavsarası ve iki sıra kuşatma kemeri ile çevrilmiştir. Kapının iki tarafında da bir çift burmalı sütun vardır. Taç kapının sağında ve solunda iki tane kadeh motifi vardır. Bunlar Türk kültür ve mitolojisinde gücün simgesidir. burdan da anlıyoruz ki Cacabey’in ne kadar önemli bir devlet adamı olduğunu ifade etmektedir. Taç kapıda kitabenin altında bulunan sol taraftaki dairesel kabartma eksen eğikliğini, sağ tarafındaki ise dünyanın şeklini simgelemektedir. Alt taraftaki küreler ise güneşi ve ayı simgelemektedir.

 

Taç kapıda bulunan en üstteki kitabede:

Bismillahirrahmanirrahim

"Emara bi imaret hazihil medrese el mübareke el meymune fi eyyam devlet el sultan el azam şahinşah el muazzam malik rikabul ummeti seyyid-i selatin el arab ve acem sultan-il berri vel Bahreyn giyaseddünya veddin mugisil İslam vel müslimin seyyidil muluk vessalatin ebul feth Keyhüsrev bin Kılıçarslan halladallahu devletehu el abd el muhtaç ila rahmetillah ve mağfirettehu Cebrail İbn-i Caca takarruban ilallahi ve marzatihi fihi şuhur sene ihda ve seb’in ve sitte mie"

ANLAMI;

"Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla Bu mübarek medresenin yapılmasını büyük sultan, ulu şahinşah ümmetin koruyucusu, Arap ve Acem sultanlarının efendisi karanın denizlerin sultanı İslamın ve müslümanların yardımcısı sultanların ve meliklerin efendisi fetihler babası Gıyasettin Keyhüsrev bin Kılıç Arslan zamanında Allahın rahmetine ve mağfiretine muhtaç Cebrail bin Caca, Allah’a yaklaşmak ve onun rızasını kazanmak için 671 senesi aylarında emretti"

 

GİRİŞ KEMERİ ÜSTÜNDE BULUNAN KİTABE

Taç kapı üzerinde selçuklu sülüsü ile yazılmış iki satırlık kitabede ise sırasıyla Nahl Suresi 90 , Al-i imran 18, 19, 26. Ayetler vardır. Yine kitabenin sonunda şahne vergisi , Takbur vergisi , sabun vergisi ,Guşe vergisinin kaldırılması için emirler vardır. Bundan sonra bunları tekrar getirenler için Allah’ın gazabına uğrasınlar şeklinde şeklinde dua vardır.

 

TÜRBE KISMI

Giriş cephesinin sol tarafında ise cacabey’in türbesinin bulunduğu kısım vardır. Türbenin penceresi taç kapının minyatürü şeklinde yapılmıştır. Pencere mihrap şeklinde düzenlenmiştir. Mukarnas kavsaralı kısmın altında iki satırlık bir kitabe vardır.

Kitabede; ‘’dünyanın bir durak yeri her şeyin fani olduğu ‘’ifade edilmektedir.

Türbe iki kattan oluşmaktadır. Üst katın giriş kapısı çeşitli bitkisel motiflerle süslenmiştir. İç kısımda beyaz zemin üzerine firuze ve lacivert renkli bir yazı kuşağı dolanmaktadır. Alt katta ise Cacabey’in sandukasının bulunduğu mezar odası vardır.

Medresenin iç kısmına geçince hemen karşımıza ortadaki rasat havuzu karşımıza çıkar Prof Dr. Aydın Sayılı tarafından yapılan kazı çalışmalarında ortaya çıkarılmıştır. Gece gökyüzünden yansıyan ışınlar suya aksetmektedir. Bu sayede astronomiyle ilgili izlenimler yapılmaktadır. Bir nevi doğal teleskop görevi görmektedir. Yine içerde iki tane güneş sistemindeki gezegenleri sembolize eden sütünceler vardır. Anadolu Selçuklu süsleme sanatının nadide örnekleri arasındadır. İçerde sekiz adet öğrenci odası bulunmaktadır.

 

MİNARE

Gözlem kulesi olarak yapıldığı düşünülmektedir. 21 m yüksekliğindedir sırlı tuğladan yapılmıştır. Zikzaklı ve düz şekilde tuğla süsleme vardır. Minaredeki kitabede ise yaptıran için bir dua vardır. Minarede bulunan firuze renkli çinilerden dolayı halk arasında “cıncıklı cami “de denir.

 

CACABEY KİMDİR;

Emir bahaaddin caca oğlu Nurettin Cibril Kırşehir’de büyük hizmetler de bulunmuş önemli bir devlet adamıdır. Anadolu birçok eserler verip bunların tamir ettirip bakımlarını yaptırmıştır. Yine Kırşehir’e bağlı Kesikköprü köyünde kendi adıyla anılan bir kervansaray ve köprü bulunmaktadır. Mevlana’dan övgü mektupları almıştır. Kırşehir’in Moğollar tarafından işgal edilmesini önleyip barışçı bir siyaset izlemiştir. Cacabey’in vali olduğu dönemde Kırşehir bilim ve sanat merkezi haline gelen bir merkez olmuştur.